به گزارش روابط عمومی سازمان امور دانشجویان؛ آزمون ملی سنجش بسندگی زبان فارسی با نام اختصاری «پارسیک»، به عنوان استاندارد ملی ارزیابی مهارت‌های زبانی دانشجویان بین‌المللی پیش از ورود به دانشگاه‌ها، با پنج کارکرد کلیدی شامل: اطمینان از آمادگی زبانی (شنیداری، گفتاری، خواندن و نوشتن)، تضمین کیفیت آموزش و جلوگیری از افت تحصیلی، استانداردسازی آموزش زبان، ایفای نقش به عنوان ابزار تنظیم‌گر در پذیرش دانشگاهی، و ایجاد اعتبار و شفافیت در دیپلماسی علمی طراحی شده است و در جریان برگزاری جشنواره ملی ثریا از سند علمی آن رونمایی شد.
این اقدام نقطه عطفی در حوزه سنجش علمی به شمار می‌رود؛ چراکه برای نخستین بار در کشور، برای یک آزمون ملی، سند علمی جامع تدوین و منتشر می‌شود تا در معرض داوری، نقد و بررسی جامعه علمی و متخصصان قرار گیرد. نکته حائز اهمیت در این رویداد علمی این است که این سند نه به‌صورت سازمانی و درون‌سازمانی، بلکه از سوی انتشارات دانشگاه تهران به زیور طبع آراسته و منتشر شده است تا بالاترین سطح استانداردهای علمی و داوری دانشگاهی را پشتوانه خود داشته باشد.
در ادامه، متن کامل مقدمه این اثر علمی به قلم دکتر عباس قنبری باغستان، معاون بورس و امور دانشجویان بین‌الملل سازمان امور دانشجویان، منتشر می‌شود:
آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان که طی سه دهه گذشته روندی رو به رشد و فزاینده را تجربه کرده است، در سال‌های اخیر و هم‌زمان با افزایش ورود دانشجویان بین‌المللی به دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور، وارد مرحله‌ای تازه و حرفه ای شده است. در این دوره، زبان فارسی فراتر از کارکرد سنتی خود به‌عنوان زبان آموزش و علم، به فرصتی نو برای گسترش زبان و ادب فارسی به مثابه زبان علم و دانش در سطح منطقه‌ای و جهانی بدل شده و جایگاهی تازه در تعاملات علمی بین المللی ایران یافته است.
در گفتمان علمی و دانشگاهی، آموزش زبان فارسی به دانشجویان بین‌المللی صرفاً یک برنامه آموزشی مکمل یا پیش‌نیاز اداری تلقی نمی‌شود، بلکه بخشی راهبردی از دیپلماسی علمی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌آید. زبان، نه‌تنها ابزار ارتباط، بلکه حامل معنا، هویت، تاریخ و شیوه اندیشیدن است؛ ازاین‌رو آموزش زبان فارسی به دانشجویان بین‌المللی، نقشی بنیادین در تعمیق تعاملات علمی و فرهنگی ایران با جهان ایفا می‌کند و زمینه‌ساز شکل‌گیری ارتباطی پایدار و معنادار میان دانشگاه‌های ایران و جامعه علمی بین‌المللی است.
از منظر آموزشی و دانشگاهی، تسلط دانشجویان بین‌المللی بر زبان فارسی، کیفیت تجربه تحصیلی آنان را به‌طور چشمگیری ارتقا می‌دهد. بخش قابل توجهی از دروس، تعاملات علمی، منابع مطالعاتی، آیین‌نامه‌ها و ارتباطات رسمی و غیررسمی در دانشگاه‌های ایران به زبان فارسی انجام می‌شود. آموزش نظام‌مند زبان فارسی نه‌تنها امکان مشارکت فعال‌تر دانشجویان خارجی در کلاس‌ها، برقراری ارتباط مؤثر با استادان و همکلاسی‌ها و درک بهتر محیط علمی دانشگاه را فراهم می‌سازد، بلکه به تعمیق نوع ارتباط آنان با تمامی کنشگران آموزشی، اداری و اجتماعی این عرصه نیز می‌انجامد.
افزون بر این، آموزش زبان فارسی نقشی اساسی در فرآیند اجتماعی‌شدن دانشجویان بین‌المللی ایفا می‌کند. دانشجویی که به زبان فارسی تسلط دارد، سریع‌تر با فرهنگ، آداب، ارزش‌ها و سبک زندگی جامعه کشور ارتباط برقرار می‌کند. این امر احساس تعلق، رضایت از تجربه زیسته و تحصیل و ماندگاری تحصیلی را افزایش داده و تصویری مثبت، واقعی و ماندگار از ایران در ذهن دانشجویان بین‌المللی شکل می‌دهد؛ تصویری که پس از بازگشت آنان به کشورهای متبوع خود، به سرمایه‌ای ارزشمند برای اعتبار علمی و فناوری ایران بدل می‌شود.
در سطحی فراتر، دانش‌آموختگان بین‌المللیِ آشنا به زبان فارسی، به کنشگران غیررسمی ارتباطات بین‌المللی ایران تبدیل می‌شوند. این افراد می‌توانند در آینده در نقش استاد، پژوهشگر، دیپلمات، مدیر یا سفیر علمی و فرهنگی، به‌عنوان پل ارتباطی میان ایران و کشورهای خود عمل کنند. زبان فارسی در این معنا به مثابه زبان علم و دانش، ابزاری مؤثر از «قدرت نرم» و بسترساز تقویت و تداوم دیپلماسی علمی و فرهنگی پایدار است.
هم‌زمان، آموزش زبان فارسی به دانشجویان بین‌المللی به ارتقای جایگاه خود زبان فارسی در عرصه جهانی نیز یاری می‌رساند. در شرایطی که رقابت زبانی شدیدی در نظام آموزش بین‌الملل جریان دارد، سرمایه‌گذاری هدفمند و هوشمندانه در آموزش زبان فارسی می‌تواند این زبان را از سطح یک زبان ملی و منطقه‌ای، به زبانی علمی در مرزهای دانش و فناوری با کارکردهای فرامنطقه‌ای ارتقا دهد؛ زبانی که دامنه آن از حوزه‌هایی چون مطالعات ایران، تمدن ایرانی–اسلامی و ادبیات، تا مرزهای نوین دانش، فناوری و علوم میان‌رشته‌ای و .... را در بر می گیرد.
در همین راستا، آموزش زبان فارسی به دانشجویان بین‌المللی در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور، فراتر از دوره‌های کوتاه‌مدت و نمادین طراحی شده و به‌عنوان بخشی یکپارچه از سیاست جذب، پذیرش و نگهداشت دانشجویان بین‌المللی، با برنامه‌ریزی نهادی، محتوای آموزشی روزآمد، بهره‌گیری از استادان توانمند و پیوند عمیق با نیازهای علمی و فناورانه دانشجویان سامان یافته است. در چنین چارچوبی، زبان فارسی نه‌تنها وسیله آموزش، بلکه سرمایه‌ای راهبردی برای آینده علمی و فرهنگی کشور تلقی می‌شود.
آزمون بسندگی زبان فارسی «پارسیک»
آزمون بسندگی زبان فارسی موسوم به آزمون «پارسیک» به‌عنوان آزمون ملی سنجش و ارزیابی بسندگی زبان فارسی برای دانشجویان بین‌المللی، یکی از ارکان کلیدی سیاست جذب، پذیرش و توانمندسازی این دانشجویان در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی ایران به شمار می‌آید. این آزمون صرفاً ابزاری اداری برای احراز شرط زبانی نیست، بلکه با نگاهی بلندمدت، سازوکاری راهبردی برای تضمین کیفیت آموزش، تحقق عدالت آموزشی و ارتقای جایگاه زبان فارسی در نظام آموزش بین‌الملل محسوب می‌شود.
در این چارچوب:نخست، آزمون بسندگی پارسیک نقشی تعیین‌کننده در اطمینان از آمادگی زبانی دانشجویان بین‌المللی برای ورود به محیط دانشگاهی ایفا می‌کند. تحصیل موفق در دانشگاه‌های ایران مستلزم درک دقیق مفاهیم درسی، مشارکت فعال در بحث‌های علمی، نگارش متون دانشگاهی و تعامل مؤثر با استادان و همکلاسی‌هاست. این آزمون با سنجش مهارت‌های چهارگانه زبان فارسی شامل شنیداری، گفتاری، خواندن و نوشتن، تضمین می‌کند که دانشجو از حداقل توان زبانی لازم برای بهره‌مندی واقعی از آموزش برخوردار است.
دوم، از منظر کیفیت آموزشی و عدالت دانشگاهی، آزمون بسندگی پارسیک مانع از ورود دانشجویانی می‌شود که به دلیل ضعف زبانی، ناخواسته در معرض افت تحصیلی، انزوای آموزشی یا وابستگی افراطی به ترجمه و واسطه‌های غیررسمی قرار می‌گیرند. بدین‌ترتیب، این آزمون به دانشگاه‌ها کمک می‌کند تا پذیرش دانشجویان بین‌المللی بر پایه شایستگی واقعی صورت گیرد و فشار مضاعفی بر نظام آموزشی و اعضای هیئت علمی تحمیل نشود.
سوم، آزمون بسندگی پارسیک نقش مهمی در استانداردسازی آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان ایفا می‌کند. وجود یک آزمون ملی معتبر، موجب همگرایی برنامه‌های آموزش زبان در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش فارسی می‌شود و معیار مشترکی برای طراحی دوره‌ها، تدوین و توسعه محتوای آموزشی و ارزشیابی یادگیری فراهم می‌آورد. این استانداردسازی، شرطی اساسی برای بین‌المللی‌سازی زبان فارسی است.
چهارم، از منظر سیاست‌گذاری جذب دانشجویان بین‌المللی، آزمون پارسیک ابزاری تنظیم‌گر، هوشمند و انعطاف‌پذیر به شمار می‌آید. نتایج این آزمون می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری درباره پذیرش مستقیم، الزام به گذراندن دوره‌های آمادگی زبان یا طراحی مسیرهای آموزشی متفاوت برای دانشجویان قرار گیرد. از این طریق، آزمون بسندگی پارسیک به افزایش ماندگاری تحصیلی، کاهش ترک تحصیل و بهبود تجربه کلی دانشجوی خارجی کمک می‌کند.
پنجم، آزمون پارسیک از منظر دیپلماسی علمی و فرهنگی نیز حائز اهمیت است. اعتبار، شفافیت و اتقان علمی این آزمون، پیام روشنی به جامعه بین‌المللی ارسال می‌کند مبنی بر اینکه ایران در جذب دانشجویان بین‌المللی، به کیفیت علمی و آمادگی واقعی آنان توجه جدی دارد. این امر اعتماد دانشگاه‌ها، متقاضیان خارجی و نهادهای علمی بین‌المللی را افزایش داده و آزمون پارسیک را به نمادی از جدیت ایران در آموزش زبان فارسی تبدیل می‌کند.
در مجموع، آزمون بسندگی زبان فارسی نباید به‌عنوان مانعی بروکراتیک تلقی شود، بلکه باید آن را حلقه واسط میان آموزش زبان فارسی و آموزش دانشگاهی دانست. تقویت اعتبار علمی آزمون، به‌روزرسانی مستمر ساختار آن، پیوند دادن نتایج با دوره‌های آموزشی هدفمند و شناساندن بین‌المللی آن، می‌تواند آزمون بسندگی پارسیک را به یکی از ابزارهای مؤثر قدرت نرم در دیپلماسی علمی جمهوری اسلامی ایران بدل سازد.
بر همین اساس، سازمان امور دانشجویان همسو با سیاست‌های کلان دیپلماسی علمی کشور و در راستای اجرایی‌سازی مصوبات شورای راهبردی سیاست‌گذاری کلان دانشجویان خارجی، پس از برگزاری چندین نشست کارشناسی و تصویب کلیات و طرح پیشنهادی آزمون پارسیک، نخستین گام‌ها را برای برگزاری این آزمون با همکاری سازمان سنجش آموزش کشور برداشته و این آزمون به زودی اجرایی خواهد شد. در این چارچوب، ضروری دانسته شد که مبانی نظری، رویکردها و شیوه‌های اجرایی این آزمون در قالب یک پژوهش جامع تبیین و در اختیار مدرسان زبان فارسی در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش آزفا، به عنوان متولیان اصلی آموزش زبان فارسی به دانشجویان بین المللی، قرار گیرد.
کتاب حاضر که با عنوان «سند جامع» آزمون بسندگی زبان فارسی موسوم به «پارسیک» به قلم چهار تن از استادان، مدرسان و متخصصان حوزه آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان تدوین شده است، چشم‌انداز، ساختار و ویژگی‌های گوناگون این آزمون را به‌طور دقیق تبیین می‌کند و راهنمایی کاربردی برای مدرسان و برنامه‌ریزان آموزشی آزفا به شمار می‌آید.
امید است استادان، مدرسان و پژوهشگران حوزه آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان، ضمن بهره‌گیری از این سند، با ارائه دیدگاه‌های انتقادی و پیشنهادهای اصلاحی خود، در به ثمر نشستن این نهال نوپا و تقویت جایگاه آموزش زبان فارسی به دانشجویان بین‌المللی، نقشی مؤثر و سازنده ایفا کنند.