به گزارش روابط عمومی سازمان امور دانشجویان، دکتر سعید حبیبا در سومین جشنواره ملی ثریا به میزبانی دانشگاه علم و صنعت ایران، با خیرمقدم به مقامات عالی‌رتبه سیاسی، علمی، دانشگاهی و دیپلماتیک و قدردانی از میزبانی این دانشگاه اظهار داشت: موضوع محوری امروز با آینده آموزش عالی ایران، جایگاه علمی کشور در عرصه بین‌المللی و ظرفیت توسعه روابط پایدار با ملت‌ها پیوندی بنیادین دارد. پرسش اساسی پیش روی ما این است که چگونه می‌توان ظرفیت‌های علمی و دانشگاهی ایران را به مزیتی اثرگذار در صحنه جهانی بدل کرد و دانشگاه‌های کشور را به مقاصدی جذاب برای نخبگان سراسر جهان تبدیل ساخت.
وی با تأکید بر اینکه پاسخ به این پرسش صرفاً در تبلیغات بین‌المللی یا معرفی سطحی دانشگاه‌ها خلاصه نمی‌شود، تصریح کرد: جامعه علمی نیازمند بسته‌ای جامع از سیاست‌ها، اصلاحات نهادی، تسهیلات اجرایی و ابتکارات نوین مبتنی بر موج‌های جدید بین‌المللی‌سازی است تا ورود، تحصیل و ماندگاری دانشجویان در ایران روشن‌تر، آسان‌تر، حرفه‌ای‌تر و رقابت‌پذیرتر گردد. از این منظر، سازمان امور دانشجویان در دوره اخیر بر پایه رسالت برنامه هفتم پیشرفت، اقدامات خود را در سه رویکرد مکمل شامل «تقویت دیپلماسی علمی»، «حرکت به‌سوی مرجعیت علمی» و «بهره‌گیری از موج‌های نوین بین‌المللی‌سازی آموزش عالی» پایه‌گذاری کرده است؛ چراکه کیفیت بالای علمی اگر با بوروکراسی پیچیده و محدودیت‌های غیرضروری همراه باشد، هرگز برای جذب دانشجوی خارجی کافی نخواهد بود و متقاضیان باید بتوانند با اطمینانی کامل فرایند پذیرش، اقامت، تردد، شهریه و ادامه تحصیل خود را مدیریت نمایند.
معاون وزیر علوم در تشریح اقدامات زیرساختی و تسهیل‌گر یادآور شد: یکی از کلیدی‌ترین اقدامات، راه‌اندازی سامانه جامع امور دانشجویان بین‌الملل موسوم به «ادب» بود که استقرار آن از اواسط سال گذشته آغاز گردید و به‌رغم هم‌زمانی با چالش‌های فنی حوزه اینترنت و شرایط خطیر کشور، اکنون به استقرار صددرصدی رسیده و تمامی دانشگاه‌های کشور فرایندهای پذیرش و امور کنسولی خود را از طریق آن به انجام می‌رسانند. علاوه بر این، با هماهنگی نهادهای مسئول، دانشجویان بین‌المللی از محدودیت‌های پیشین مناطق ممنوعه مستثنی شدند و امکان تحصیل، سکونت و تردد آزادانه آنان در مناطق مختلف فراهم آمد که این رویکرد، ظرفیت جذب را از پهنه‌ای محدود فراتر برده و توانمندی دانشگاه‌ها در سراسر جغرافیای ایران را به میدان آورده است.
رئیس سازمان امور دانشجویان تغییر شیوه تمدید سالانه اقامت به صدور اقامت متناسب با طول کامل دوره تحصیلی را دستاوردی آرامش‌بخش برای دانشجویان توصیف کرد و افزود: پیش از این، تمدیدهای مکرر سالانه موجب فرسایش وقت دانشجویان و بوروکراسی سنگین اداری دانشگاه‌ها می‌شد. همچنین با درج رسمی مهر ورود متضمن امکان خروج و مراجعت مکرر در گذرنامه این دانشجویان، محدودیت‌های سابق در رفت‌وآمد برطرف شد که این گشایش به‌ویژه برای متقاضیان کشورهای همسایه دارای اشتغال یا تعهدات خانوادگی بسیار حیاتی است. در همین راستا و برای حل معضل وقفه میان مقاطع تحصیلی، سازوکاری با بهره‌گیری از ظرفیت منطقه آزاد کیش تمهید شد تا فارغ‌التحصیلان بتوانند بدون الزام به خروج فیزیکی از مرزهای کشور، مقدمات ورود به مقطع بالاتر را در چارچوب ضوابط قانونی سپری کنند.
دکتر حبیبا در ادامه به اصلاح ساختارهای مالی اشاره کرد و گفت: محدودیت دانشگاه‌ها در افتتاح حساب‌های ارزی و عدم امکان دریافت مستقیم شهریه ارزی، علاوه بر بروز مفاسد متعدد، دانشجویان را به سمت بازارهای غیررسمی ارز سوق می‌داد و شفافیت مالی را مخدوش می‌کرد. خوشبختانه با پیگیری‌های گسترده، مساعدت ویژه و تصویب هیئت دولت و همکاری خزانه‌داری کل و بانک مرکزی، چالش حساب‌های ارزی مرتفع شد، امکان دریافت شهریه به ارز فراهم گردید و مجوز تبدیل ارز به ریال با نرخ توافقی در زمان دلخواه دانشگاه‌ها به تصویب رسید. با این ساماندهی شفاف، امید می‌رود دست ده‌ها کارگزار غیرمجاز، دلالان دانشجویی و انواع کارچاق‌کن‌ها از مبادلات دانشگاهی قطع شود و محیطی امن و سالم برای پرورش سفیران علمی و فرهنگی شکل گیرد.
وی با بررسی فضای رقابت منطقه‌ای و جهانی با کشورهایی چون ترکیه، هند، مالزی و کره جنوبی اظهار داشت: دانشگاه‌های ایران برای کسب سهم واقعی از بازار کار جهانی و ارتقای توان اشتغال‌پذیری و کارآفرینی فارغ‌التحصیلان، باید ظرفیت‌های خود را به نحوی دسترس‌پذیر عرضه کنند. بر همین مبنا، مجوز تدریس به زبان دوم (انگلیسی یا عربی) برای ۳۰ دانشگاه بزرگ، برتر و ممتاز کشور صادر شده است. البته این سیاست به معنای کم‌توجهی به زبان اصیل فارسی نیست، بلکه فارسی به عنوان ستون هویتی و فرهنگی کشور همواره محوریت دارد؛ به‌گونه‌ای که نخستین دوره آزمون متمرکز و استاندارد بسندگی زبان فارسی (پارسیک) در بهمن‌ماه ۱۴۰۴ برگزار شد و دومین دوره آن نیز در اوایل آبان‌ماه برگزار خواهد شد تا سنجش زبانی مطابق با استانداردهای علمی یکپارچه دنبال شود.
معاون وزیر علوم تدوین و تصویب آیین‌نامه جذب استعدادهای ممتاز بین‌المللی را سرمایه‌گذاری استراتژیک بلندمدت دانست و خاطرنشان کرد: بورسیه تحصیلی نه یک هزینه، بلکه ابزاری بنیادین در خدمت دیپلماسی علمی است. هم‌راستا با این تحولات، در عرصه آموزش‌های نوین مجازی نیز تاکنون نزدیک به ۶ دانشگاه بزرگ کشور موفق به اخذ مجوز جذب دانشجوی خارجی در دوره‌های کاملاً الکترونیکی شده‌اند و پرونده ارزیابی حدود ۶۰ دانشگاه دیگر نیز در دست بررسی فنی قرار دارد. افزون بر این، برای تلفیق دانش با اقتصاد دانش‌بنیان، اتصال ساختارمند دانشجویان بین‌المللی به پارک‌های علم و فناوری و زیست‌بوم نوآوری کشور با مشارکت معاونت فناوری و نوآوری وزارت علوم پایه‌گذاری شده است.
دکتر حبیبا در بخش پایانی سخنان خود با هشدار نسبت به دیدگاه‌های تقلیل‌گرایانه تأکید کرد: مرجعیت علمی صرفاً با افزایش کمّی و شمارش اعداد دانشجویان خارجی حاصل نخواهد شد، بلکه در گرو کیفیت آموزش، اصالت دانشنامه‌ها، پژوهش‌های مشترک و عمق ارتباطات بین‌المللی است. هر دانشجوی خارجی سفیری فرهنگی است که با بازگشت به وطنش و انتقال تجربه زیسته مثبت از دانشگاه ایرانی، شبکه‌ای پایدار از ارتباطات آینده ایران با جهان را رقم می‌زند.
وی تصریح کرد: موفقیت پایدار این جریان ملی در گرو پیگیری هم‌زمان سه ضلع یک راهبرد مشترک است؛ نخست تسهیل اداری و کنسولی فرایندها که بر عهده ستاد وزارت علوم و سازمان امور دانشجویان است و اذعان داریم هنوز موانع بسیاری برای حذف پیش رو داریم؛ دوم ارتقای کیفیت و اعتبار آموزش عالی و تعریف دوره‌های کوتاه‌مدت مهارت‌محور توسط خود دانشگاه‌ها؛ و سوم بهره‌گیری هوشمندانه از توان دستگاه‌های دیپلماسی نظیر وزارت امور خارجه و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی؛ تا بدین ترتیب «جذب دانشجو»، «دیپلماسی علمی» و «مرجعیت علمی» به مثابه سه ضلع هماهنگ یک راهبرد ملی برای اعتلای ایران سربلند محقق گردد.
دکتر حبیبا افزود: چشم‌انداز ما باید دانشگاه‌هایی باشد که نه‌تنها در داخل کشور، بلکه در منطقه و جهان نیز به‌عنوان مقاصدی معتبر برای آموزش، پژوهش، توسعه فناوری و کارآفرینی و پرورش استعدادهای علمی شناخته می‌شوند؛ دانشگاه‌هایی که دانشجویان بین‌المللی در آنها دانش می‌آموزند، با فرهنگ و زبان فارسی آشنا می‌شوند و زمینه همکاری‌های علمی و فرهنگی آینده را شکل می‌دهند. اما افق نهایی ما باید فراتر از این اقدامات یعنی تقویت دیپلماسی علمی، افزایش توان رقابتی دانشگاه‌های ایران، پرورش استعدادهای بین‌المللی و ارتقای جایگاه کشور در شبکه جهانی دانش باشد.
معاون وزیر علوم ادامه داد: هر دانشجوی بین‌المللی که در دانشگاه‌های ایران تحصیل می‌کند، می‌تواند زمینه‌ساز یک ارتباط علمی و فرهنگی پایدار باشد. هر همکاری پژوهشی که از این ارتباط شکل می‌گیرد، فرصتی برای گسترش تعاملات علمی است و هر دانش‌آموخته‌ای که با تجربه‌ای مثبت از دانشگاه ایرانی به کشور خود بازمی‌گردد، می‌تواند بخشی از شبکه ارتباطی آینده ایران با جهان باشد.
امیدوارم با همکاری دانشگاه‌ها و همه دستگاه‌های مسئول، بتوانیم مسیر بین‌المللی‌شدن آموزش عالی ایران را با انسجام بیشتر، کیفیت بالاتر و نگاهی آینده‌نگر دنبال کنیم؛ مسیری که در آن جذب دانشجوی بین‌المللی، دیپلماسی علمی و مرجعیت علمی نه سه هدف جداگانه، بلکه سه ضلع مکمل یک راهبرد ملی باشند.