به گزارش روابط عمومی سازمان امور دانشجویان، سمپوزیوم پیشگیری از مصرف مواد در محیطهای آموزشی صبح امروز با حضور دکتر سعید حبیبا معاون وزیر علوم و رئیس سازمان امور دانشجویان، دکتر امیرحسین یاوری معاون پیشگیری و درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر، دکتر مسعود حبیبی معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دکتر صادق حسینزاده ملکی معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش و دکتر سعید حسین گلدانسازمعاون فرهنگی دانشگاه تهران آغاز به کار کرد.
دکتر سعید حبیبا معاون وزیر علوم و رئیس سازمان امور دانشجویان در این سمپوزیوم با قدردانی از حاضران و شرکتکنندگان مجازی، ضمن گرامیداشت پنجم تیرماه، روز جهانی مبارزه با مواد مخدر، ایام سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و یاد شهدای جنگ ۱۲ روزه، گفت: یاد و خاطره همه شهدای این ایام، از جمله دانشجویان، استادان، دانشمندان، فرماندهان، مردم و بهویژه دانشآموزان مظلوم را گرامی میداریم و امیدواریم بتوانیم ادامهدهنده راه آنان باشیم.
رئیس سازمان امور دانشجویان با اشاره به نامگذاری روز جهانی مبارزه با مواد مخدر افزود: ترجیح میدهم به جای واژه «مبارزه»، از مفاهیمی مانند «پیشگیری»، «حمایت» و «بازتوانی» استفاده کنیم؛ چرا که واژه مبارزه، تقابل را تداعی میکند، در حالی که در محیطهای آموزشی باید رویکردی حمایتی و پیشگیرانه حاکم باشد.
وی با تأکید بر اینکه دانشجویان و دانشآموزان سرمایههای آینده کشور هستند، اظهار کرد: هرگونه آسیب به این قشر، صرفاً یک تراژدی فردی نیست، بلکه زیانی راهبردی برای کشور به شمار میآید. از همین رو، در سازمان امور دانشجویان این واقعیت را پذیرفتهایم که مقابله با اعتیاد در محیطهای دانشگاهی با رویکردهای صرفاً پلیسی و انضباطی نتیجهبخش نخواهد بود.
دکتر حبیبا ادامه داد: ما به یک شبکه تخصصی مبتنی بر شواهد علمی نیاز داریم که با مشارکت دانشجویان، بهویژه همیاران سلامت روان، بتواند نقش محوری در پیشگیری ایفا کند.
وی با اشاره به مطالعات علمی خاطرنشان کرد: مدلهای سنتی پیشگیری که صرفاً بر ترساندن و هشدار دادن استوار بودند، دیگر پاسخگوی شرایط امروز نیستند؛ زیرا با موج جدیدی از مواد صنعتی و شیمیایی مواجه هستیم و این روشها در برابر این تحولات کارایی گذشته را ندارند.
معاون وزیر علوم تصریح کرد: مصرف مواد را نباید صرفاً یک خطای فردی یا ضعف اراده تلقی کرد، بلکه مجموعهای از عوامل محیطی، روانی و اجتماعی در شکلگیری آن نقش دارند. فشارهای تحصیلی، تنهایی در خوابگاهها، دسترسی آسان به مواد و آسیبهای روانی از جمله عواملی هستند که میتوانند زمینهساز گرایش به مصرف مواد شوند.
وی با اشاره به شرایط روحی دانشجویان پس از جنگ ۱۲ روزه گفت: در حوزه آموزش، برگزاری امتحانات و حتی شیوههای ارزیابی باید با در نظر گرفتن شرایط روانی دانشجویان انجام شود؛ زیرا بسیاری از آنان همچنان تحت تأثیر آسیبهای روانی ناشی از جنگ قرار دارند.
دکتر حبیبا با بیان اینکه استفاده صرف از ابزارهای انضباطی، دانشجویان را به سمت پنهانکاری سوق میدهد، افزود: هدف ما حرکت از سیاست بازدارنده به سیاست حمایتی است. سیاست سازمان امور دانشجویان نیز از رویکرد بیماریمحور به سمت رویکرد تابآوریمحور تغییر کرده است.
وی ادامه داد: هدف ما تنها این نیست که دانشجویان به مصرف مواد روی نیاورند، بلکه میخواهیم آنان به گونهای توانمند شوند که در برابر فشارهای محیطی و اجتماعی، اساساً نیازی به مصرف مواد احساس نکنند.
رئیس سازمان امور دانشجویان با تشریح محورهای سیاستی این سازمان گفت: نخستین محور، استانداردسازی پروتکلهای شناسایی و ایجاد نظام یکپارچه پایش است تا بدون برچسبزنی به دانشجویان، نشانههای اولیه آسیب شناسایی و افراد به سرعت وارد چرخه حمایت شوند.
وی دومین محور را «مشارکتمحور کردن نظارت و پیشگیری» عنوان کرد و افزود: تجربه سالهای گذشته نشان داده است که همیاران سلامت روان میتوانند از مؤثرترین بازوان دانشگاه در حوزه پیشگیری باشند؛ زیرا دانشجویان پیش از مراجعه به مراکز مشاوره، معمولاً مسائل و مشکلات خود را با دوستانشان در میان میگذارند.
دکتر حبیبا تصریح کرد: شبکه همیاران سلامت روان میتواند به عنوان پل ارتباطی میان دانشجویان و مراکز مشاوره عمل کند و افرادی را که در معرض آسیب قرار دارند، در خوابگاهها و محیطهای دانشجویی شناسایی و برای دریافت خدمات تخصصی هدایت کند. البته این همیاران نیز باید آموزشهای لازم را دریافت کرده و از حمایت کافی برخوردار باشند.
وی با تأکید بر ضرورت پیشگیری فعال اظهار کرد: در سالهای گذشته عمدتاً به چاپ پوستر و فعالیتهای منفعلانه بسنده شده، در حالی که امروز باید ارتقای سواد سلامت، تابآوری روانی، خودمراقبتی و دیگرمراقبتی از طریق آموزشهای مستمر در دانشگاهها نهادینه شود.
معاون وزیر علوم با اشاره به درس مهارتهای زندگی گفت: این درس در برخی دانشگاهها آنگونه که باید مورد توجه قرار نگرفته است، در حالی که برگزاری کارگاهها، وبینارهای آموزشی و آموزش مهارتهای زندگی میتواند نقش مهمی در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی ایفا کند.
وی همچنین بر تقویت مراکز مشاوره از نظر نیروی انسانی و آموزش تأکید کرد و افزود: ایجاد محیطهای جایگزین سالم نیز از دیگر محورهای مهم سیاستهای پیشگیرانه است. دانشگاه نباید صرفاً محل آموزش باشد، بلکه باید به خانه اول دانشجویان تبدیل شود؛ محیطی که در آن امکان رشد فردی، تعاملات سالم و نشاط اجتماعی فراهم باشد.
دکتر حبیبا ادامه داد: توسعه ورزش همگانی و قهرمانی، فعالیتهای فرهنگی، افزایش تحرک بدنی و ارتقای تغذیه سالم از جمله برنامههایی است که میتواند جایگزین مناسبی برای رفتارهای پرخطر باشد. در همین راستا، طرحهایی همچون رستوران مکمل و برنامههای جدید حوزه تغذیه نیز در دستور کار قرار دارد.
وی با تأکید بر ضرورت همکاری بینبخشی گفت: پیشگیری در دانشگاه نباید تکبعدی باشد و مراکز مشاوره، کانونهای دانشجویی، همیاران سلامت روان، ادارات تربیت بدنی، سرپرستان خوابگاهها و سایر بخشهای دانشگاه باید در قالب یک زنجیره منسجم فعالیت کنند.
رئیس سازمان امور دانشجویان همچنین تدوین دستورالعملهای جدید و اصلاح ساختارهای موجود را ضروری دانست و افزود: باید با همکاری دستگاههای مختلف، برنامههای پیشگیری را از حالت مقطعی خارج کرده و به ساختاری پایدار تبدیل کنیم.
وی درباره مداخلات تخصصی نیز اظهار کرد: اگرچه مراکز مشاوره دانشگاهها با کمبود نیروی انسانی و محدودیت بودجه مواجه هستند، اما نقش آنان در ارجاع دانشجویان آسیبدیده به مراکز درمانی و بازتوانی بسیار مهم است. باید مسیرهای ارجاع به گونهای طراحی شود که ضمن حفظ امنیت تحصیلی و شغلی دانشجویان، روند درمان آنان نیز تسهیل شود.
دکتر حبیبا در پایان تأکید کرد: باید از نگاه تکبعدی به مدیریت آسیبهای اجتماعی فاصله بگیریم. ما مدیران مراکز مشاوره را صرفاً مجری دستورالعملها نمیدانیم، بلکه آنان را مشاوران راهبردی سازمان امور دانشجویان میدانیم و به دیدگاهها و تجربیات آنان نیاز داریم.
وی خاطرنشان کرد: آینده کشور در دست دانشجویان است و هر اندازه امروز برای سلامت روان، پیشگیری از آسیبها و ایجاد محیطی سالم برای آنان سرمایهگذاری کنیم، در حقیقت آینده کشور را تضمین کردهایم.
دکتر حبیبا در پایان تصریح کرد هدف ما این است که پیشگیری از آسیبهای اجتماعی صرفاً یک برنامه اداری یا دستورالعملی ابلاغی باقی نماند و به بخشی از فرهنگ و زیست دانشجویی تبدیل شود.